Les 3: De masu-vorm (pagina 9)

Niet ingelogd





18-12-2008, 23:05

Dit onderwerp heeft 14 abonnees
Je bent niet op dit onderwerp geabonneerd. Abonneren?

Conversatietekst


Geluidsbestand downloaden

ノアさん、何にしますか?Noa-san, nan ni shimasu ka?Wat neemt u?
私は刺身を食べます。鈴木さんは?Watashi wa, sashimi wo tabemasu. Suzuki-san wa?Ik neem sashimi. En u?
私は鯛にします。Watashi wa tai ni shimasu. Ik neem zeebrasem.
鯛は何ですか?Tai wa nan desu ka?Wat is zeebrasem?
魚です。Sakana desu.Dat is een vis.
へえ、そうですか。Hee, sō desu ka.Jee, dat wist ik niet.

ノアさん、何にしますか?Noa-san, nan ni shimasu ka?Wat neemt u?

Tot nu toe hebben we slechts met het werkwoord desu (zijn) gewerkt. In de vorige les hebben we ook kennis gemaakt met een van de ontkennende vormen van dit werkwoord: de wa nai desu (niet zijn). Deze les gaan we onze woordenschat iets uitbreiden.

Zoals eerder al terloops is opgemerkt, kent het Japans verschillende beleefdheidsniveaus. In het Nederlands drukken we die uit met woorden als jij en u. Aangezien Japan echter een bijzonder hiërarchische maatschappij is, kent het Japans iets meer mogelijkheden op dit gebied. Het zal dan ook geen verrassing zijn dat niet alleen persoonlijke voornaamwoorden zoals jij en u, maar ook de vorm van het werkwoord zelf bepaalt hoe beleefd een zin wordt.

Omdat het bepalen en construeren van het juiste beleefdheidsniveau in het Japans bijzonder lastige materie is, willen we jullie eerst laten kennismaken met een vorm waarmee je in bijna elke situatie wel uit de voeten kunt. Het is een neutraal niveau dat beleefd genoeg is om mensen niet voor het hoofd te stoten. Voor hele goede vrienden is het te beleefd, maar better safe than sorry. Je kunt beter u tegen je vrienden zeggen dan je baas uitschelden voor hufter, bij wijze van spreken. Daar komt bij dat zelfs jonge mensen normaliter op dit niveau met elkaar spreken zolang ze elkaar nog niet echt goed kennen. En met goed bedoelen we echt goed.

Van de gozaru (zijn) heb je al een neutrale beleefde vorm geleerd: desu (bevestigend) en de wa nai desu (ontkennend). Het werkwoord de gozaru kent ook nog een tweede (regelmatige) masu-vorm, maar deze neemt binnen het Japans een bijzondere positie in. Voorlopig kun je deze vorm vergeten, want hij hoort bij het zogenaamde respectvolle beleefdheidsniveau, waarmee we ons later pas gaan bezighouden: de gozaimasu .

Alle andere werkwoorden in het Japans kennen maar één masu-vorm, en die is altijd regelmatig. Je maakt deze vorm door aan de stam van het werkwoord het achtervoegsel masu te plakken. Blijft over de vraag hoe je van een werkwoord de stam vindt.

Zoals je je wellicht nog kunt herinneren, vind je de stam (basisvorm) van een Nederlands werkwoord meestal door en ervan af te halen. Werken wordt dan werk. Met die vorm kun je vervolgens aan de slag. Je kunt er bijvoorbeeld t’s aan vastplakken om zinnen als hij werkt te maken. In het Japans werkt dat net zo.

De stam van Japanse werkwoorden is bijna altijd regelmatig. Er zijn een paar uitzonderingen, waaronder suru (doen), met als stam shi, kuru (komen) met als stam ki en gozaru (zijn, respectvol) met als stam gozai. De masu-vorm van deze werkwoorden wordt dus respectievelijk shimasu, kimasu en gozaimasu.

Shimasu is dus de neutrale, beleefde (lees: altijd veilige) vorm van doen. Nan ni is een samentrekking van nani ni. Nani betekent wat en ni is een partikel dat in dit geval tot betekent. Nan ni betekent dus tot wat, en nan ni shimasu betekent dus tot wat doen. Dan weet je nog niks, totdat we je vertellen dat dit een idioom is voor nemen als in kiezen.

Meneer Noah, wat nemen?

Noah en mevrouw Suzuki zitten in een restaurant, en mevrouw Suzuki vraagt zich af wat Noah gaat bestellen.

刺身

De kanji voor sashimi, letterlijk: doorboren lichaam. Dit slaat waarschijnlijk op het feit dat de staart en vinnen van de vis vaak aan het aan plakjes gesneden lichaam worden gespietst, zodat duidelijk is om welke vissoort het gaat (dit is aan het vlees alleen vaak niet goed te zien).

私は刺身を食べます。鈴木さんは?Watashi wa, sashimi wo tabemasu. Suzuki-san wa?Ik neem sashimi. En u?

Wo is een nieuw partikel. Het geeft in het Japans het lijdend voorwerp aan en wordt net als wa en ni achter het woord gezet waar het op slaat. We weten dus dat sashimi het lijdend voorwerp van de zin is. Tabemasu is de masu-vorm van het werkwoord taberu (eten).

Wat betreft mij, eten.

Zoals gezegd was het lijdend voorwerp sashimi. Het lijdend voorwerp van een zin is het antwoord op de vraag wat er wordt gedaan (voor gedaan mag je het hoofdwerkwoord van de zin invullen).

Wat wordt er gegeten? Sashimi!

Dus:

Wat betreft mij, sashimi eten.

De stam van werkwoorden

De Japanse werkwoorden kunnen worden onderverdeeld in drie groepen.

1 eindigend op u2 eindigend op iru3 eindigend op erude gozaru

stam

u wordt iiru wordt ieru wordt e[onregelmatig]

voorbeeld

kau (kopen) wordt kai-

kaku (schrijven) wordt kaki-

kagu (ruiken) wordt kagi-

kasu (uitlenen) wordt kashi-

katsu (winnen) wordt kachi-

shinu (sterven) wordt shini-

kamu (bijten) wordt kami-

karu (maaien) wordt kari-

okiru (opstaan) wordt oki-taberu (eten) wordt tabe-de gozai-

tegenwoordige tijd

kai + masu = kaimasu (kopen, neutraal beleefd)oki + masu = okimasu (opstaan, neutraal beleefd)tabe + masu = tabemasu (eten, neutraal beleefd)desu (zijn, neutraal beleefd) / de gozaimasu (zijn, respectvol beleefd)

Met deze eenvoudige tabel kun je van alle werkwoorden in het Japans de stam en dus de masu-vorm vinden. Er zit één addertje on het gras, en dat zijn alle werkwoorden die op iru/eru eindigen.

Zo zou je denken dat de stam van het werkwoord 切る kiru (snijden) ki is (het werkwoord eindigt immers op iru), resulterend in de masu-vorm kimasu. Helaas is dit niet het geval, want het wordt ingedeeld in de eerste groep (werkwoorden eindigend op u, waar dit werkwoord inderdaad ook onder kan vallen). De stam wordt dan kiri en de masu-vorm wordt dan kirimasu. Een ander werkwoord met exact dezelfde uitspraak, 着る kiru (dragen) , valt echter wel weer in groep 2. De stam wordt dan ki en de masu-vorm wordt dan kimasu. Kirimasu betekent dus altijd snijden, en kimasu betekent dus altijd dragen. En ja, als je heel goed hebt opgelet, weet je dat het ook nog komen kan betekenen, want kimasu is ook de onregelmatige masu-vorm van kuru.

Gelukkig valt het gros van de werkwoorden die op iru/eru eindigen in groep 2 of 3 en hoef je hier voorlopig nog niet aan te denken. Houd echter wel in gedachten dat de bovenstaande tabel niet altijd voldoende informatie geeft.

Merk daarnaast op dat de stam van bijvoorbeeld het werkwoord dasu (eruit gooien) niet dasi is, want de si bestaat (officieel) niet (je komt de klank als スィ wel tegen in bepaalde leenwoorden, maar dat telt niet). Volgens de zogenaamde gojūon, het rijtje dat je hier kunt vinden bij de naslagwerken op deze site, lopen de klinkers in het Japanse alfabet altijd in een vaste volgorde: a i u e o. De verbuiging van a naar i moet je altijd in de context van de gojūon plaatsen. In de rij van sa shi su se so vinden we vóór su shi; vandaar dat de stam dus dashi is.

De volgende zin heeft geen werkwoord. Er staat letterlijk wat betreft mevrouw Suzuki? In het Nederlands vertalen we dit als En mevrouw Suzuki (dan)? En u (dan)?

De kanji voor tai (zeebrasem). Zelfs als je het teken niet kent, kun je aan de linkerkant (魚=sakana) zien dat het om een vis gaat. Tai wordt meestal gegeten bij feestelijke gelegenheden. Dit schijnt iets te maken hebben met het feit dat het Japanse woord voor heuglijk (omedetai) op de naam van de vis (tai) eindigt.

私は鯛にします。Watashi wa tai ni shimasu. Ik neem zeebrasem.

Tai is een van de vele vissen die je op Japanse menukaarten zult aantreffen. Het is zeebrasem. Wat betreft mij, doen tot zeebrasem. Kijk, daar heb je dat idioom weer: Wat betreft mij, zeebrasem nemen.

鯛は何ですか?Tai wa nan desu ka?Wat is zeebrasem?

Nan desu is een samentrekking van nani desu (wat zijn). Wat betreft zeebrasem, wat zijn? Noah kent het woord Tai niet en vraagt mevrouw Suzuki wat het precies betekent.

魚です。Sakana desu.Dat is een vis.

Vis zijn. Tai is dus een soort vis.

へえ、そうですか。Hee, sō desu ka.Jee, dat wist ik niet.

Hee is een uitroep van verbazing, die altijd wordt geslaakt als je wordt geconfronteerd met iets wat je niet wist. Het woord wordt vaak wat overdreven geuit in situaties waarin Nederlanders een wat nuchterder (en schuchterder) goh of jee zouden slaken. In Leiden, waar ik vandaan kom, zeggen ze zelfs joh.

Jee, zo zijn?

Woordenlijst

Noa-sanノアさんmeneer/mevrouw Noah(Les 1)
nanwat(Les 3)
ni shimasuにしますnemen(Les 3)
ka?(Les 1)
Watashiik(Les 1)
wawat betreft(Les 1)
sashimi刺身sashimi(Les 3)
wo[lijdend voorwerp](Les 3)
tabemasu食べますeten(Les 3)
Suzuki-san鈴木さんmeneer/mevrouw Suzuki(Les 1)
taizeebrasem(Les 3)
desuですzijn; [tilt zin naar neutrale beleefdheidsvorm](Les 1)
Sakanavis(Les 3)
Heeへえgoh, jee(Les 3)
そうzo(Les 1)

Nieuwe tekens

nisashidoorboren
milichaamwo
taetenbe
taizeebrasemsakanavis
he

Oefeningen

Beweeg de muis over de vragen om de antwoorden weer te geven.

1. Meneer Satō, wat neemt u?
Satō-san wa nan ni shimasu ka?
佐藤さんは何にしますか。
2. Ik ben geen Japanner.
Watashi wa Nihonjin de wa nai desu.
私は日本人ではないです。
3. En meneer Kawasaki?
Kawasaki-san wa?
川崎さんは?
4. Meneer Kawasaki neemt zeebrasem.
Kawasaki-san wa tai ni shimasu.
川崎さんは鯛にします。
5. Zeebrasem is een vis.
Tai wa sakana desu.
鯛は魚です。
6. Noah is geen vis.
Noa-san wa sakana de wa nai desu.
ノアさんは魚ではないです。
7. Ik eet vis.
Watashi wa sakana wo tabemasu.
私は魚を食べます。
8. Ik ben geen Japanner.
Watashi wa Nihonjin de wa nai desu.
私は日本人ではないです。
9. Mevrouw Tasaki eet zeebrasem.
Tasaki-san wa tai wo tabemasu.
田崎さんは鯛を食べます。
10. Jee, is dat een vis?
Hee, sakana desu ka?
へえ、魚ですか。
11. Is dat zo?
Sō desu ka?
そうですか。
12. Wat is de masu-vorm van nomu (drinken)?
nomimasu
飲みます
13. Wat is de masu-vorm van taberu (eten)?
tabemasu
食べます
14. Wat is de masu-vorm van okiru (opstaan)?
okimasu
起きます
15. Wat is de masu-vorm van suru (doen)?
shimasu
します
16. Wat is de masu-vorm van kuru (komen)?
kimasu
来ます
17. Wat is de masu-vorm van kiru (snijden)?
kirimasu
切ります
18. Wat is de masu-vorm van kiru (dragen)?
kimasu
着ます
19. Wat is de masu-vorm van iku (gaan)?
ikimasu
行きます
20. Wat is de masu-vorm van dekiru (kunnen)?
dekimasu
出来ます
21. Wat is de masu-vorm van aruku (lopen)?
arukimasu
歩きます

Herhalingsoefeningen

Beweeg de muis over de vragen om de antwoorden weer te geven. Deze vragen worden automatisch en willekeurig geselecteerd uit vorige lessen. Je kunt soms meerdere keren dezelfde vraag krijgen.

1. Piet is toch een Nederlander?
Pitto-san wa Oranda-jin desu ne?
ピットさんはオランダ人ですね。
2. Piet is toch een Nederlander?
Pitto-san wa Oranda-jin desu ne?
ピットさんはオランダ人ですね。
3. Nederland is toch een koninkrijk?
Oranda wa ōkoku desu ne?
オランダは王国ですね。
4. Ik ben Suzuki.
Suzuki desu.
鈴木です。
5. Ja, inderdaad.
Hai, sō desu.
はい、そうです。
6. Ik ben Nederlander.
Watashi wa Oranda-jin desu.
私はオランダ人です。
7. Mevrouw Suzuki is Nederlander.
Suzuki-san wa Oranda-jin desu.
鈴木さんはオランダ人です。
8. Nee, hij is geen Duitser.
Iya, Doitsu-jin de wa nai desu.
いや、ドイツ人ではないです。
9. Aangenaam.
"Hajimemashite" of "Yoroshiku onegai shimasu"
初めまして/宜しくお願いします
10. Ik ben een Japanse.
Watashi wa Nihonjin desu.
私は日本人です。
11. Meneer Duppen is toch een Duitser?
Duppen-san wa Doitsu-jin desu ne?
ドゥッペンさんはドイツ人ですね。
12. Hij is Nederlander.
Oranda-jin desu.
オランダ人です。
13. Nee, ze is Japanse.
Iya, Nihonjin desu.
いや、日本人です。
14. Welke nationaliteit heeft mevrouw Suzuki?
Suzuki-san wa nanijin desu ka?
鈴木さんは何人ですか。
15. Ja, inderdaad.
Hai, sō desu.
はい、そうです。
16. Ik ben een Japanse.
Watashi wa Nihonjin desu.
私は日本人です。
17. Zij is Japanse.
Nihonjin desu.
日本人です。
18. Meneer Duppen is toch een Duitser?
Duppen-san wa Doitsu-jin desu ne?
ドゥッペンさんはドイツ人ですね。
19. Meneer Duppen is toch een Duitser?
Duppen-san wa Doitsu-jin desu ne?
ドゥッペンさんはドイツ人ですね。
20. Nee, hij is geen Duitser.
Iya, Doitsu-jin de wa nai desu.
いや、ドイツ人ではないです。

Vragen en reacties

Pagina 1 2 3 4 5 6 7 8 9

Dit artikel heeft 88 reacties. Dit is reactiepagina 9 van 9.

02-03-2016, 19:40  Bryan Sotem (74 reacties)
Citeren
Hallo Loek,

Ik heb inmiddels geleerd dat "desu"
"zijn" betekent en "gozaimasu" ook.

Betekent iemand vraagt of "Tanaka-san"
mijn baas is ik ipv. "Hai, Tanaka-san desu"
Ook "Hai, Tanaka-san gozaimasu" kan zeggen.

Is het precies dezelfde betekenis alleen dan in hogere beleefdheidsvorm?

03-03-2016, 09:32    Loek van Kooten (5270 reacties)
Citeren
Nee, dat wordt "de gozaimasu". Omdat het werkwoord niet "gozaru" is, maar "de gozaru".

Je tilt het Japans dan naar het beleefde register. De gozaru is niet nederig of erend, maar slechts beleefd.

03-03-2016, 17:04  Bryan Sotem (74 reacties)
Citeren
Bedankt voor je snelle reactie!

Ik zie ook net dat mijn vraag ook stukken beter had kunnen formuleren. Sorry

06-03-2016, 00:41  Bryan Sotem (74 reacties)
Citeren
Hallo Loek,

Wederom heb ik een leervraagje voor je.

Ik heb begrepen dat "Ka" een zin vragend maakt.
Als ik bijvoorbeeld aan iemand wil vragen of die persoon vis wilt nemen/eten;

Zou het dan correct zijn als ik zou zeggen:
"(Tanaka-san wa),Sakana ni(of wo) shimasu(of tabemasu) ka?"
Klopt deze vraagstelling dan?

Alvast bedankt!

06-03-2016, 08:41    Loek van Kooten (5270 reacties)
Citeren
Dat zou correct zijn!

Tanaka-san wa sakana ni shimasu ka?
Tanaka-san wa sakana wo tabemasu ka?

06-03-2016, 14:19  Bryan Sotem (74 reacties)
Citeren
Heel erg bedankt voor je antwoord Loek!
Fijn dat deze vraag klopt.
Dat gaat helpen bij nieuwe zinnen maken.

Ik heb nog een kleine vraag.
In: "Sakana wo shimasu ka?"
Is het partikel "wo" dan foutief,
omdat het niet zoals "ni", "tot" betekend in deze context?

Word "(ik)Sakana nemen" dan "(ik)Sakana doen"?

06-03-2016, 17:50    Loek van Kooten (5270 reacties)
Citeren
Dat is inderdaad fout!
26-06-2017, 17:04  Viki (3 reacties)
Citeren
Dus als ik 'ni shimasu' gebruik moet ik geen 'wo' meer gebruiken?
Zou 'tai wo ni shimasu' verkeerd zijn? Alvast bedankt voor de uitleg.
26-06-2017, 17:14    Loek van Kooten (5270 reacties)
Citeren
Dat klopt: twee is te veel. Dat principe mag je het eerste leerjaar sowieso aanhouden. Dubbele partikels bestaan wel in het Japans, maar dat zul je zeker in het begin nooit tegenkomen. De combinatie "wo ni" is sowieso altijd fout.
26-06-2017, 17:17  Viki (3 reacties)
Citeren
woah wat een snel antwoord! dank u :)

Nieuw forumonderwerp

Hallo gast, alleen geregistreerde en ingelogde gebruikers kunnen op dit artikel reageren: Inloggen / Registreren

Meer informatie over Japanse cultuur? Op zoek naar andere informatie? Reageer. Jij vraagt, wij draaien.

Gratis Japans leren met Loek van Kooten, drs. Japanologie, en zijn vrouw Rumi Tasaki, native Japanse met afstudeerrichting taalkunde. Zowel Loek als Rumi zijn al 22 jaar beëdigd en fulltimevertaler Japans.

Woord van de dag

引き受ける

Hikiukeru

Aannemen

Quiz: Hoe goed is jouw Japans?


>> Archief <<


Actiefste gebruikers


1

 Joop van Huet
(1282 reacties)

2

  Hannah
(1013 reacties)

3

   ニケ
(812 reacties)

4

 Iwakura
(499 reacties)

5

 Yuriko
(461 reacties)

6

  Endo
(460 reacties)

7

  Lion Egberts
(457 reacties)

8

  Thijs
(307 reacties)

9

 Rene Frijhoff
(299 reacties)

10

   Bastiaan
(263 reacties)

Over ons | Mail ons (LEES DIT EERST!) | ©2008-2017 Akebono Translation Service