あなたは学生ですか。
Studeer jij?
In de Japanse taal hebben zelfs de partikels kapsones. Vandaag duiken we in de wonderlijke wereld van は (uitgesproken als "wa" wanneer het besluit dat het te cool is voor de normale uitspraakregels). Dit kleine stukje syntaxis gebruiken we om het onderwerp van een zin aan te geven, een concept dat bedrieglijk eenvoudig klinkt totdat je het probeert uit te leggen aan iemand die niet is geïndoctrineerd met de Japanse manier van denken.
Stel je voor, een partikel zo veelzijdig dat het de saaie zin あなたは学生ですか (anata wa gakusei desu ka) kan transformeren tot een klein drama. Vertaald betekent dit: "Wat betreft jou, ben je student?" maar laten we onszelf niet voor de gek houden. Wat er eigenlijk staat is: "Jij, ja, jij. Van alle mysteries in het universum waar ik over zou kunnen nadenken, verkies ik te informeren naar jouw academische status. Verheug je in de betekenis die ik je geef."
Dit partikel is niet alleen een grammaticaal hulpmiddel; het is een spotlight, een trom die roffelt, het rode tapijt van de Japanse syntaxis. Het pakt een zelfstandig naamwoord en verheft het tot "het thema van dit moment", een positie waar veel zelfstandige naamwoorden alleen maar van kunnen dromen. In ons voorbeeld is あなた (anata = jij) niet zomaar een persoonlijk voornaamwoord; onder de welwillende alleenheerschappij van は wordt het hét voornaamwoord, de uitverkorene, het woord dat de loop van het gesprek zal bepalen.
Maar laten we de ware aard van は niet vergeten. Het geeft ook een verschil of contrast aan. Het is het taalkundige equivalent van die vriend die er, bij het horen van jouw verhaal, op staat om het op zichzelf te betrekken. "O, jij bent student? Nou, laat me je over mijn universi-tijd vertellen." Plotseling wordt de schijnwerper verplaatst en realiseer je je dat het は eigenlijk nooit te doen was om aandacht voor jou; het was het decor voor het opzetten van een grootser verhaal.
In het grote geheel is は het ultieme schaakstuk tijdens een conversatie. Het is een ceremoniemeester die het gesprek stuurt en het discours bepaalt. Het is het verschil tussen een botte "Ben jij student?" en het veel doordachtere: "Ah, wat jou betreft, ben jij wellicht student?" Voel de ernst, het belang, het pure gewicht van die "wa". En misschien, heel misschien, ga je dan de prachtige en verbijsterende complexiteit van de Japanse taal waarderen.