不毛地帯か?
Braakliggend land?
De voorbeeldzin is grammaticaal gezien niet bijster interessant, maar komt uit een Japanse serie die we op onze taalschool samen met de leerlingen bekijken. Een stel vriendinnen praat over hun populariteit bij de mannen. Eén vriendin zegt metaforisch dat ze dit jaar een slechte oogst heeft gehad, waarop de ander zegt dat dat wel meevalt en dat het bij haar veel erger is. 'Ik vind jou best populair bij de mannen. Als jij al een slechte oogst hebt gehad, wat heb ik dan? Braakliggend land?'
Kanji 1: 地
Betekenis: grond, aarde
Etymologie: Samengesteld ideogram met een semantische en fonetische component. 也 (ya) is het pictogram van een schorpioen met een dun uitgestrekt lichaam. 地 bestaat uit [土 (aarde) + de fonetische component 也] en beeldt land uit dat zich vlak uitstrekt. Japanse scholieren leren dit teken in groep 4. Het teken wordt gevraagd op JLPT-examenniveau 4.
Kanji 2: 帯
Betekenis: band, riem, gordel, obi, zone, regio
Etymologie: Samengesteld ideogram. Een figuur met dingen geregen aan een touw + 巾 (hangend doek). Staat voor het dragen van verschillende dingen aan je riem met een lang doek. Japanse scholieren leren dit teken in groep 6. Het teken wordt gevraagd op JLPT-examenniveau 2.
Als we deze twee tekens samenvoegen, krijgen we het woord 地帯 (chitai) dat 'gebied' betekent. De letterlijke vertaling is 'landgordel', wat een sterk beeld oproept van een specifiek stuk land of regio.
Het laatste teken van 地帯, 帯, wordt los uitgesproken als obi: een breed, lintachtig accessoire dat over een kimono wordt gewikkeld en vastgebonden om de kimono aan het lichaam te bevestigen. Een obi kan ook worden gebruikt als gereedschapsgordel of, wellicht bekender, als riem rond de gi (het gevechtsuniform) in de krijgskunst.
De obi, een soort riem, heeft een geschiedenis die waarschijnlijk teruggaat tot voor de uitvinding van kleding. Het begon allemaal met het omwikkelen van een riem rond het naakte lichaam om jachtgereedschap te dragen, iets wat we ook zien in primitieve culturen.
In de modegeschiedenis hebben verschillende soorten obi hun intrede gedaan. Ze dienden eerder als versiering dan als praktisch hulpmiddel om iets vast te binden of op te bergen. De obi werd een belangrijk accent in de totale outfit: een lijn die het boven- en onderlichaam scheidt. Vooral brede obi, zoals die bij kimono, boden veel ruimte voor creatieve ontwerpen. Ze kregen allerlei patronen en werden soms puur als decoratie gebruikt, los van hun praktische functie.
Tot aan het begin van de Edo-periode (1603) was de obi van de kimono een smalle band van ongeveer 10 cm breed. Hij diende vooral om de opening van de kimono te fixeren door deze rond het lichaam te wikkelen en vast te binden. Maar tijdens een langdurige periode van vrede, waarin de mode steeds extravaganter werd, werd de obi van vrouwen langer. Bij moderne kimono dient de obi voornamelijk als versiering.
Er bestaan verschillende soorten obi voor kimono. Voor vrouwen zijn er bijvoorbeeld de Maru Obi, Fukuro Obi en Nagoya Obi. Mannen dragen onder andere de Kaku Obi, Sanjaku Obi en Heko Obi. En voor kinderen zijn er de Heko Obi en Tsukuri Obi. De verschillen zitten hem voornamelijk in breedte en lengte, materiaal, patronen en decoratie, gebruik en formaliteit, doelgroep en gebruiksgemak.
De obi, die het lichaam omwikkelt, wordt ook gezien als een bezitter van magische krachten die met het leven verbonden zijn. Er bestaan veel tradities waarin krachtige obi en soortgelijke accessoires een rol spelen. In Japan was er zelfs een overgangsritueel genaamd 'Obi Hajime'. Dit verwijst naar de ceremonie waarbij een kind de sjerp van een kimono afdoet en de obi voor de eerste keer zelf knoopt. Het wordt vaak uitgevoerd als een overgangsritueel van peuter naar kind, en het binden van de obi betekent dat er een nieuwe groeifase is bereikt.
Deze ceremonie is ook nauw verwant aan Shichi-Go-San: een traditionele viering in Japan die de groei en het welzijn van jonge kinderen markeert. Het wordt gevierd op 15 november. De naam Shichi-Go-San betekent letterlijk Zeven-Vijf-Drie. Op deze dag bezoeken families met meisjes van drie en zeven jaar oud en jongens van drie en vijf jaar oud een shinto-heiligdom of een boeddhistische tempel om te bidden voor de gezondheid en het geluk van hun kinderen. De kinderen worden vaak gekleed in traditionele kleding: kimono voor de meisjes en hakama (een soort broekrok) voor de jongens.