De masu-vorm die we hebben geleerd, is een machtig wapen, want hij biedt toegang tot talloze andere werkwoordsvormen. In deze les leren we werkwoorden in de ontkennende wijs te plaatsen. In het Nederlands maken we een zin ontkennend met het woordje niet, getuige het onderstaande voorbeeld:

Een nietmachine niet en een naaimachine niet.

In het Japans ontkennen we door het werkwoord op een andere manier te vervoegen (een speciaal woord voor niet is dan niet meer nodig). Dat gaat als volgt:

In plaats van masu gebruiken we dus masen. Een kind kan de was doen. Nomimasen komt van het werkwoord nomu (drinken). Nani ka is Japans voor iets. Hier zullen we in latere lessen nog uitgebreid op terugkomen. We krijgen dan dus het volgende:

Mevrouw Suzuki, niet iets drinken?

Onze werkwoordtabel ziet er nu als volgt uit:

Kekkō desu is een idioom en betekent zoiets als ik heb genoeg gehad, ik hoef niet meer. Je gebruikt dit als een ander iets aanbiedt (in de breedste zin des woords) en je niet van dit aanbod gebruik wilt maken. Net als het Nederlandse nee, dank je kan dit trouwens ook als understatement (dus ironisch) gebruikt worden.

Als een Japanner je dus aanbiedt om een levende zeekomkommer te eten (mijn Japanse schoonvader is er gek op), mag je een heel vies gezicht trekken en netjes iya… kekkō desu zeggen. Maak je geen zorgen, in dit extreme geval is dat niet onbeleefd. Geen Japanner zal verwachten dat westerlingen levende zeedieren opeten; het merendeel van de Japanners zelf heeft er namelijk ook moeite mee. Dit soort aanbiedingen zijn dan ook meestal pesterijtjes.

Biiru is onze eerste echte kennismaking met het katakana. In het tijdperk van de samoerai hadden ze nog geen bier in blikjes, hetgeen verklaart waarom dit woord rechtstreeks vanuit het Nederlands (niet het Engels!) is geïmporteerd. Omdat het Japans zoals gezegd minder klanken heeft dan andere talen, is het woord daarbij echter wel verbasterd. Maak niet de fout om het woord op z’n Nederlands of Engels uit te spreken. In het Nederlands spreek je leenwoorden ook op z'n Nederlands uit (ik neem tenminste aan dat je computerrr uitspreekt met een rollende r, en niet op z'n Engels). Spreek je het woord alsnog op z’n Nederlands of Engels uit, dan komt dat verschrikkelijk uitsloverig over. Daarnaast maak je jezelf ook nog eens onverstaanbaar.

Omdat dit woord een leenwoord is, wordt het geschreven in katakana. Naast bier heeft het Japans nog veel meer woorden uit het Nederlands geïmporteerd. Dit heeft te maken met het feit dat de Nederlanders een tijd lang het enige volk waren dat handel met de Japanners mocht drijven. Je had natuurlijk ook de Spanjaarden en de Portugezen, maar die stuurden missionarissen om het geloof in een God te verkondigen die een hogere positie had dan de shogun. Nederlanders hebben de Japanners echter wijs weten te maken dat hun God een andere God was (handel voor alles, dat is bij Nederlanders nooit anders geweest) en mochten daarna als enige blijven. Er werd een kleine handelskolonie gesticht op een eilandje voor de kust van Nagasaki, dat tijden lang het enige contactpunt tussen Japan en de rest van de wereld vormde. Alle kennis over de wereld werd gedurende deze periode via de Nederlanders overgebracht. Dit verklaart waarom het Japans relatief veel woorden uit het Nederlands heeft geleend.

Terug naar het onderwerp. De vertaling van de hele zin tot nu toe luidde:

Wat betreft mij, drinken.

Aan wo kunnen we zien dat bier het lijdend voorwerp in de zin is. Stel dus de vraag: Wat wordt er gedronken? Bier! Dat leidt tot:

Wat betreft mij, bier drinken.

Sumimasen is een idioom. Je ziet dat het de neutrale en beleefde vorm van het werkwoord sumu is, maar dat mag je direct weer vergeten, want de huidige betekenis heeft daar weinig meer mee te maken. Het betekent pardon of sorry, en je zult dit woord nog verschrikkelijk vaak gebruiken, want over het algemeen begaan buitenlanders de ene na de andere flater in Japan.

Als je sumimasen trouwens snel uitspreekt, gaat het verschrikkelijk veel lijken op de ontkennende vorm van het werk woord suu (zuigen, roken). Als iemand vraagt of je rookt, kun je dus het volgende woordgrapje maken:

Suimasu ka?

Hai, su(m)imasen.

Vat je ‘em?

Je gebruikt sumimasen ook om de ober of serveerster in een restaurant te roepen. Daarbij steek je je hand op, net als in een Nederlands restaurant.

De moeilijkste zin tot nu toe. Je mag proberen hem zonder hulp te vertalen.

onegai shimasu herken je wellicht nog uit de allereerste les. Toen leerden we de uitdrukking yoroshiku onegai shimasu, letterlijk ik hoop dat u mij gunstig gezind zult zijn. In deze uitdrukking staat de combinatie onegai shimasu voor hopen of willen. Willen moet je hier zien in de betekenis van iets van een ander willen krijgen of willen dat een ander iets voor je doet. Je gebruikt het dus niet in zinnen als ik wil later dokter worden.

Gaan we de woordcombinatie nog verder ontleden, dan stuiten we op onegai (wens) en shimasu (doen). Je begrijpt hoe vanuit wens doen de vertaling graag willen is ontstaan.

Graag bier willen.

Het partikel wo (om van bier een lijdend voorwerp te maken) wordt weggelaten, omdat het in dit geval erg stijf klinkt. Dat kon je niet weten, en daarom moet je uitdrukkingen met onegai shimasu ook voorlopig als idioom onthouden. In latere lessen zul je zien dat partikels wel vaker worden weggelaten, vooral als uit de context al volstrekt duidelijk wordt wat de functie van bepaalde woorden is.

Noah zal trouwens eerder bier bestellen dan bijvoorbeeld mineraalwater, omdat je in Japanse restaurants standaard gratis water (zonder bubbels) krijgt opgediend. Japanners verbazen zich er dan ook over dat restaurants in Nederland hier geld voor in rekening brengen.

De eerste zin is makkelijk: bier zijn, nietwaar? De serveerster controleert even of ze de bestelling goed heeft doorgekregen, net zoals een Nederlandse ober dat zou doen.

De tweede zin ken je niet en zul je waarschijnlijk ook niet zo snel gebruiken, tenzij je ooit in een Japans bedrijf gaat werken. Het is een idioom dat uitsluitend gebruikt wordt door mensen die jou als klant helpen, en het betekent niets meer dan ik heb het begrepen, ik zal doen wat u heeft gevraagd.

Als je oplet, herken je opnieuw iets van masu in dit werkwoord. Dat klopt. Het is de verleden tijd van het werkwoord kashikomaru die gemaakt wordt met stam+mashita, maar dat mag je op dit moment meteen weer vergeten.

Kashikomarimashita kun je tegenover vrienden trouwens wel ironisch gebruiken. Je plaatst jezelf dan in de zwaar ondergeschikte rol van een winkelbediende die de klant (je vriend of vriendin) helpt. In het Nederlands zouden we het dan wellicht vertalen als Woef! (commandeer je hond en blaf zelf is te ruzieachtig en geen goede vertaling).

Woordenlijst

Nieuwe tekens

Oefeningen

Beweeg de muis over de vragen om de antwoorden weer te geven.

Herhalingsoefeningen

Beweeg de muis over de vragen om de antwoorden weer te geven. Deze vragen worden automatisch en willekeurig geselecteerd uit vorige lessen. Je kunt soms meerdere keren dezelfde vraag krijgen.