Op het woord kochira na zal deze zin weinig problemen opleveren. Kochira is Japans voor hier. Het Japans kent nog een woord voor hier, namelijk koko. Kochira is beleefder dan koko en kan daarnaast ook een richting uitdrukken. Je zou kochira desu dus kunnen lezen als het is deze kant op => ik zit hier.

In deze zin maken we kennis met het thema van deze les: het Japanse gerundium. Dit staat gelijk aan de Engelse ‘ing-vorm’ (doing, working, stopping, enzovoort) en de Nederlandse constructie ‘aan het’ (aan het doen, aan het werken, aan het stoppen). Het Japanse gerundium wordt gevormd door achter de te-vorm van een werkwoord het werkwoord iru (er zijn) te zetten.

De volgende logische vraag is dan hoe je de te-vorm van een werkwoord kunt vinden. Helaas gaat dit niet via de stam zoals we die kennen van de masu-vorm. Voor de te-vorm worden hele andere regels gebruikt. Zie de volgende werkwoordtabel:

Zoals je ziet, is de uiteindelijke te-vorm afhankelijk van het laatste hiragana-teken van de infinitief (-u wordt -tte, -ku wordt -ite, -su wordt -shite, enzovoort).

Eerder merkten we al op dat de te-vorm + iru wordt vertaald als aan het…. imasu is niets anders dan de masu-vorm van iru en maakt de constructie slechts neutraal beleefd. Nonde imasu betekent dus aan het drinken.

Wat [lijdend voorwerp] aan het drinken?

De te-vorm op zich is te vergelijken met het onvoltooide deelwoord: doende, werkende, stoppende. Vullen we dat vervolgens aan met iru (er zijn), dan krijgen we: er doende zijn, er werkende zijn, er stoppende zijn. Het is belangrijk om deze letterlijke betekenis voor ogen te houden, want de constructie kan namelijk niet altijd worden vertaald met aan het. Kijk bijvoorbeeld naar de volgende zin:

Ki ga taorete iru.

Ki betekent boom. Taorete is de te-vorm van taoreru (omvallen). Hier staat dus letterlijk:

Boom [onderwerp] er omvallende zijn.

Aangezien de handeling van het omvallen niet iets is wat eeuwen duurt, betekent deze zin over het algemeen niet dat de boom aan het omvallen is. Omvallende, ís de boom er. In dit geval wordt de constructie vertaald als een voltooid deelwoord: de boom is omgevallen.

De vertaling is in dit geval niet: de boom viel om. Het voltooid deelwoord in het Nederlands legt namelijk de nadruk op de huidige toestand van de boom (net als de Japanse te-vorm + iru), terwijl een verleden tijd juist de nadruk zou leggen op de handeling van het omvallen zelf.

Om het wat nauwkeuriger te definiëren, drukt de te-vorm + iru uit dat zich iets heeft voorgedaan, en dat die actie of het resultaat daarvan voortduurt tot het heden. Met andere woorden: Noah is gaan drinken, en dat doet-ie nu nog steeds. Hij is dus aan het drinken. De boom is omgevallen, en het resultaat van die actie (namelijk dat de boom is omgevallen) duurt nog steeds voort: je ziet dat de boom op de grond ligt. De boom is dus omgevallen.

Aan de andere kant is het zo dat als Suzuki en Noa in het bos hadden gestaan en hadden gezien hoe een boom steeds verder was gaan hellen om vervolgens krakend naar de grond te storten, ki ga taorete iru wel degelijk vertaald kan worden als de boom is aan het omvallen. Je zult echter moeten toegeven dat dat een nogal specifieke (en zeldzame) context is. Voor de duidelijkheid een schema:

De uitspraak van kafeore is bijzonder moeilijk te herleiden als je niet weet dat dit woord voor de verandering eens niet uit het Engels, maar uit het Frans komt (café au lait). Hetgeen me trouwens doet denken aan een interessante anekdote: ooit vroeg ik Rumi in een restaurant wat ze wilde eten. Het antwoord luidde shuu kuriimu. Shoe cream? Maar dat eet je toch niet?, was mijn eerste reactie. Toen bleek dat het woord was afgeleid van het Franse chou à la crème, ofwel een soesje. Kijk, dat is hele andere ‘koek’.

Ato betekent hierna, dono kurai betekent hoeveel ongeveer en Jikan betekent tijd.

Maar waarom staat er aru (er zijn) achter tijd? We hadden toch geleerd dat er zijn in het Japans iru was? Dat klopt ook. Het verschil is dat iru wordt gebruikt voor levende dingen, en dat aru wordt gebruikt voor niet-levende dingen. Wat illustratieve voorbeelden:

Hierna, hoeveel ongeveer tijd [onderwerp] er zijn?

Had er jikan ga imasu gestaan, dan hadden we het ineens over een (levende) meneer Tijd gehad. De vraag had dan geluid hoelang meneer Tijd nog van plan was om in Starbucks te blijven, en geloof me, dat wil je niet vragen.

Nog even doorbijten, we hebben het ergste gehad:

[Wat betreft] film, één uur [na] beginnen.

Het achtervoegsel go wordt met exact dezelfde kanji geschreven als het woordje ato (hierna) uit de zin hiervoor. Het betekent dan ook na, en het slaat op het woord ervoor: ichi-jikan. Ichi-jikan-go betekent dus na één uur ofwel over één uur.

Zoals je ziet, kan jikan zowel tijd als uur betekenen. En nu we toch met tijd bezig zijn, kan het geen kwaad om gelijk even de getallen 1-12 te leren, want een klok telt immers twaalf uren. Daar gaat-ie:

Het getal vier heeft twee mogelijke uitspraken: yon en shi. De laatste uitspraak wordt soms vermeden, omdat shi ook dood kan betekenen. Dit verklaart waarom het vaak uit den boze is om mensen dingen in combinaties van vier te geven. Vier rode rozen voor je geliefde is over het algemeen dus geen goed idee; doe er dan maar één extra bij.

Mada betekent nog als in nog steeds.

Goed, nog steeds in orde zijn.

Daijōbu moet je in deze context opvatten als veilig. Het is nog steeds veilig, er is nog voldoende tijd.

We sluiten af met het nieuwe partikel mo, dat simpelweg ook betekent. De zin wordt afgesloten met de aansporende wijs (neutraal beleefd) van het werkwoord itadaku: laat mij ook nederig ontvangen, ofwel: ik neem ook.

Laten we tot slot alle partikels nog even doornemen:

Een pittig lesje dit keer. Hopelijk niet te pittig. Vragen staat vrij, dus brand los!

Woordenlijst

Nieuwe tekens

Oefeningen

Beweeg de muis over de vragen om de antwoorden weer te geven.

Herhalingsoefeningen

Beweeg de muis over de vragen om de antwoorden weer te geven. Deze vragen worden automatisch en willekeurig geselecteerd uit vorige lessen. Je kunt soms meerdere keren dezelfde vraag krijgen.