Mevrouw Suzuki heeft afgerekend. Nu is het tijd om haar te bedanken voor alles wat ze gedaan heeft vandaag. Kyō wa is wat betreft vandaag… Daarna krijgen we een stukje idioom: arigatō gozaimashita, letterlijk het was moeilijk om het te hebben, betekent dankjewel. Het zit grammaticaal gezien nogal lastig in elkaar, dus het volgende is uitsluitend voor de liefhebbers: gozaimashita is de neutraal beleefde verleden tijd van het werkwoord gozaru (zijn, respectvol). In het Nederlands betekent het dus: waren (respectvol). arigatō is de speciale vorm die het woord arigatai krijgt voor het werkwoord gozaru. arigatai is op zijn beurt weer afgeleid van de stam van aru (hebben), te weten ari- plus gatai (moeilijk zijn om te). arigatai betekent dus moeilijk zijn om te hebben.

Het enige wat je daarvan echt hoeft te onthouden is dat het idioom in de verleden tijd staat (en de verleden tijd is tevens het thema van deze les).

De verleden tijd in het Japans wordt gevormd door in plaats van masu mashita achter de stam van het werkwoord te plakken. Gozaru (zijn, respectvol) heeft een onregelmatige stam: gozai. Met mashita krijg je dan gozaimashita. Onze werkwoordtabel ziet er nu als volgt uit:

Omdat arigatō gozaimashita in de verleden tijd staat, kan het alleen slaan op zaken die in het verleden (dus meer dan zeg 5 minuten geleden) zijn gebeurd. Vandaar ook de vertaling: bedankt voor alles vandaag. Er is op deze dag veel voorgevallen, en Noah wil mevrouw Suzuki daar graag voor bedanken.

Het idioom kent ook een tegenwoordige tijd, die je gebruikt voor zaken die zojuist hebben plaatsgevonden of nu plaatsvinden. Die vorm luidt arigatō gozaimasu. Zoals je ziet, staat het werkwoord nu in de tegenwoordige tijd.

Je gebruikt deze tegenwoordige tijd niet voor zaken die nog moeten gaan plaatsvinden (in situaties waarin wij alvast bedankt zouden zeggen). Daarvoor heeft het Japans een speciaal idioom, dat je al kent: yoroshiku onegai shimasu.

Wat betreft vandaag, dankuwel.

Ieie betekent nee en wordt eigenlijk alleen gebruikt in de betekenis van nee, geen dank. Je gebruikt het dus niet in een zin als Nee, ik kom niet uit Duitsland. Dō itashimashite is alweer idioom en betekent graag gedaan. Dō betekent hoe en itashimashite komt van het nederige werkwoord itasu (doen). Letterlijk betekent de uitdrukking hoe doende, maar dat mag je meteen weer vergeten.

Nee, graag gedaan. Meneer Noah…

Jitsu wa is idioom voor eigenlijk. We krijgen dan: Eigenlijk, ik, gisteren… De volgende twee woorden zijn eigakan ni. Ni is een partikel dat naar, tot en nog een heleboel andere dingen betekent. Eigakan ni betekent dus naar de bioscoop.

De zin luidt nu: Eigenlijk, ik, gisteren naar de bioscoop…

Ikimashita is de verleden tijd van iku (gaan). Het wordt gevormd door de infinitief iku om te buigen naar de stam iki-, om daar vervolgens mashita aan vast te plakken. Aangezien het Japans geen voltooid deelwoord kent, kan ikimashita zowel gingen als zijn gegaan betekenen.

Eigenlijk, ik, gisteren naar de bioscoop gegaan.

Het eigenlijk laten we in het Nederlands weg. In het Japans staat het er, omdat deze zin een inleiding vormt op iets wat mevrouw Suzuki eigenlijk niet goed durft te vragen. Het geeft aan dat mevrouw Suzuki een beetje verlegen is.

Daar zijn ze weer, de verbaal-adjectieven. We hadden al eens uitgelegd dat een verbaal-adjectief als oishii eigenlijk al het werkwoord zijn in zich heeft, en dat desu in de zin oishii desu puur dient om de zin naar het juiste beleefdheidsniveau te tillen. Daarna leerden we dat we een zin als oishii desu moesten ontkennen als oishikunai desu, en niet als oishii de wa nai desu.

Voor de verleden tijd geldt exact hetzelfde verhaal. Omdat het werkwoord zijn al in het verbaal-adjectief omoshiroi (interessant zijn, leuk zijn) zit opgesloten, moet je het verbaal-adjectief in de verleden tijd zetten, en niet de desu erna, die niets meer met een werkwoord te maken heeft.

De ontkennende vorm van een verbaal-adjectief maak je door aan de stam (verbaal-adjectief minus i) de uitgang kunai te plakken: omoshiroi wordt dan omoshirokunai. Bij de verleden tijd gebruik je geen kunai, maar katta. De verleden tijd van omoshiroi is dus omoshirokatta. Vervolgens til je de zin naar het juiste beleefdheidsniveau met desu: omoshirokatta desu. Je zegt dus nooit en te nimmer oishii deshita (deshita is de verleden tijd van desu). Dit is zo ongeveer de meest gemaakte fout door buitenlanders. Heel soms hoor je Japanse scholieren trouwens wel een dergelijke constructie bezigen. Bedenk dan dat er ook Nederlanders zijn die Hun lopen op straat een hele normale zin vinden.

Interessant waren?

Onze tabel voor verbaal-adjectieven ziet er nu als volgt uit:

Maamaa betekent matig, redelijk. Yokatta herken je nu als de verleden tijd van het verbaal-adjectief yoi, dat goed zijn betekent (de ontkennende vorm is dus yokunai). We tillen de zin weer naar het juiste beleefdheidsniveau met desu.

De zin wordt afgesloten met het nieuwe partikel yo. Ka (? - een zin vragend maken) en ne (nietwaar? - om bevestiging vragen) kenden we al. Yo legt nadruk en betekent letterlijk hoor.

Redelijk goed waren, hoor.

Dankzij de yo gaat de nuance dus enigszins in de richting van nou, het was een redelijk goede film hoor.

Kondo schrijf je met de tekens voor nu en keer, maar betekent vreemd genoeg niet deze keer. Het slaat altijd op de volgende keer.

Issho ni is idioom voor samen, en ikimasen is de ontkennende, neutrale en beleefde vorm van iku (gaan).

De volgende keer, niet samen gaan?

Zehi betekent zoiets als absoluut, zeker. De zin daarna hebben we expres in deze conversatie gestopt, want hij bevat zowel wa als ga, en ik weet zeker dat een aantal van jullie daar in de vorige les moeite mee hadden. We gaan de zin stap voor stap ontleden:

Wat betreft mij, films [onderwerp]…

Het woord daisuki kennen we nog niet. Letterlijk betekent het zoiets als zeer geliefd. Nu kunnen we de zin helemaal ontleden:

Wat betreft mij, films zeer geliefd zijn.

Achter eiga (films) staat ga. Wat hoort bij desu en is dus geliefd? Films. De films zijn geliefd. En het feit dat de films geliefd zijn, dat is van toepassing op mij. In het Nederlands zeg je dan: ik ben gek op films.

Hoe zou je zeggen dat je gek bent op mevrouw Suzuki? Inderdaad:

Watashi wa, Suzuki –san ga daisuki desu.

In de praktijk wordt dit vertaald als Ik hou van mevrouw Suzuki (hoewel je mevrouw Suzuki in deze fase van de relatie al lang geen mevrouw meer zou noemen).

Het directe equivalent van houden van (iemand) is trouwens ai shite iru, maar deze woorden hebben in het Japans een bijzonder zware lading (denk aan het Nederlandse ik ga dood zonder jou). Mocht je ooit een relatie krijgen met een Japanner, gebruik deze kreet dan niet te pas en te onpas, want hij kan bijzonder dwingend overkomen. Als je Nederlandse vriend of vriendin de hele dag loopt te roepen dat hij of zij doodgaat zonder jou, zou je waarschijnlijk ook snel een punt achter de relatie zetten. Nogmaals, letterlijk betekent ai shite iru gewoon ik hou van je, maar de woorden komen in het Japans loodzwaar over.

Japanners zijn niet gewend om expliciet te zijn en zullen dit soort beweringen meestal iets diplomatieker inkleden. Sowieso zijn daden belangrijker dan woorden. In de praktijk heeft je vriend of vriendin meer aan een schitterende bos rozen op zijn of haar verjaardag dan een loze kreet woorden die steeds meer aan kracht inboet naarmate hij vaker gebruikt wordt. Wat betekent “ik hou van jou en ik blijf je trouw ” nog als je het honderd keer per dag hoort? Niet meer dan één keer per kwartaal gebruiken dus. Dan blijft het speciaal.

Woordenlijst

Nieuwe tekens

Oefeningen

Beweeg de muis over de vragen om de antwoorden weer te geven.

Herhalingsoefeningen

Beweeg de muis over de vragen om de antwoorden weer te geven. Deze vragen worden automatisch en willekeurig geselecteerd uit vorige lessen. Je kunt soms meerdere keren dezelfde vraag krijgen.